مرکز ایران شناسی - وبگاه برای جوانان ایرانی

استان آذربایجان شرقی یکی از استان‌های جمهوری اسلامی ایران است. این استان بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین استان ناحیهٔ شمال غربی ایران (آذربایجان)محسوب می‌شود.استان آذربایجان شرقی از سمت شمال به جمهوری‌های آذربایجان و ارمنستان، از سمت غرب و جنوب غرب به استان آذربایجان غربی، از سمت شرق به استان اردبیل و از سمت جنوب شرق به استان زنجان محدود شده‌است. این استان دارای آب و هوای سرد کوهستانی بوده و کل محدودهٔ استان را کوه‌ها و ارتفاعات تشکیل داده‌اند. مساحت استان آذربایجان شرقی، ۴۵٬۴۹۱ کیلومتر مربع است که از این جهت، یازدهمین استان بزرگ ایران محسوب می‌شود.

این استان محل اتصال دو رشته کوه مهم و اصلی کوه‌های ایران، یعنی البرز و زاگرس است و بلندترین نقطهٔ آن، قلهٔ کوه سهند است. مرکز استان آذربایجان شرقی، کلان‌شهر تبریز است. از شهرهای مهم و اقماری این استان می‌توان به مراغه، مرند، میانه و اهر اشاره کرد.

پیشینه

استان آذربایجان شرقی، بخشی از سرزمین باستانی ماد است که تا زمان اسکندر مقدونی و جانشینان وی به آن «ماد کوچک» می‌گفتند. لیکن در زمان حکومت اسکندر مقدونی بر ایران، در سال ۳۳۱ قبل از میلاد، سرداری به نام «آتورپات» که شهربان منطقه ماد کوچک بود، در این سرزمین قیام کرد و آن‌گاه با انعقاد عهدنامه‌ای از واگذاری آذربایجان به دست یونانی‌ها جلوگیری نمود و اسکندر بدین شرط که آتورپات خود را تابع امپراتوری وی بداند، او را در آن‌جا باقی گذارد. پس از مرگ اسکندر که خون‌ریزی در بین جانشینان وی درگرفت، آتورپات به حکمرانی این منطقه رسید و به پاس خدمات وی در جلوگیری از نفوذ بیگانگان در این منطقه، ماد کوچک را به نام آن سردار، آتورپاتکان خواندند و سپس به اسامی مختلف از قبیل آذرآبادگان، آذربادگان، آذربایگان و آذربایجان معروف شد. در روزگار ساسانیان، آتورپاتکان یکی از ایالات مهم ایران و به قول یونانی‌ها، «ساتراپ‌نشین» بوده که به علت وجود آتشکده معروف آذرگشسب و آتشکده‌های دیگر، به نام آذربایجان معروف شد. آذربایجان در دوره اسلامی، یکی از مهم‌ترین ایالات ایران محسوب می‌شد و از زمان زوال ساسانیان تا به امروز، مرکز حوادث بسیاری بوده و نقش بزرگی در جریان‌های مهم تاریخی داشته‌است.

تقسیمات کشوری

استان آذربایجان شرقی طبق آخرین تقسیمات کشوری از ۱۹ شهرستان، ۴۲ بخش، ۵۸ شهر و ۱۴۱ دهستان تشکیل شده‌است.

پیش از سال ۱۳۷۲ خورشیدی استان اردبیل نیز جزء محدودهٔ قانونی آذربایجان شرقی محسوب می‌شد که در این سال از این استان مستقل شد.

شهرستان‌ها

آذرشهر • اسکو • اهر • بستان‌آباد • بناب • تبریز • جلفا • چاراویماق • سراب • شبستر • عجب‌شیر • کلیبر • مراغه • مرند • ملکان • میانه • ورزقان • هریس • هشترود

شهرها

آبش‌احمد • آذرشهر • آق‌کند • اسکو • اهر • ایلخچی • باسمنج • بخشایش • بستان‌آباد • بناب • بناب جدید • تبریز • ترک • ترکمان‌چای • تسوج • تیکمه‌داش • جلفا • خاروانا • خامنه • خراجو • خسروشهر • خضرلو • خمارلو • خواجه • دوزدوزان • زرنق • زنوز • سراب • سردرود • سهند • سیس • سیه‌رود • شبستر • شربیان • شرفخانه • شندآباد • صوفیان • عجب‌شیر • قره‌آغاج • کشک‌سرای • کلوانق • کلیبر • کوزه‌کنان • گوگان • لیلان • مراغه • مرند • ملکان • ملک‌کیان • ممقان • مهربان • میانه • نظرکهریزی • وایقان • ورزقان • هادی‌شهر • هریس • هشترود • هوراند • یامچی

اماکن دیدنی

آبشار آسیاب خرابه • آبشار سرکنددیزج • آبشار عیش‌آباد • آبشار گل‌آخور • ارگ تبریز • بازار تبریز • بوستان ایل‌گلی • پل خداآفرین • خانه مشروطیت • دریاچه ارومیه • دریاچه قوری‌گل • رصدخانه مراغه • روستای کندوان • غار کبوتر • قلعه بابک • قلعه ضحاک • کاخ شهرداری تبریز • کلیسای سن استپانوس • کلیسای هوانس • گنبد سرخ • گنبد غفاریه • گنبد کبود • گنبد مدور • مسجد جامع تبریز • مسجد صاحب‌الامر • مسجد کبود • معبد مهر • مقبرة‌الشعرا • موزه آذربایجان • موزه سنجش